Składek zagranicznych jeszcze nie można odliczać

Trybunał Konstytucyjny zakwestionował zakaz odliczania w PIT składek ubezpieczeniowych zapłaconych za granicą. Podatnicy w zeznaniach za 2007 rok zaczęli uwzględniać zagraniczne składki płacone na ubezpieczenia społeczne. Fiskus zapowiada kontrole i ostrzega, że zakaz odliczania składek płaconych poza krajem obowiązuje do 30 listopada 2008 r.

Podatnicy pracujący w 2007 roku za granicą, a rozliczający się z uzyskanych dochodów w Polsce, odliczają w swoich PIT składki ubezpieczeniowe opłacane poza Polską. Takie działania tłumaczą zakwestionowaniem w ubiegłym roku przez Trybunał Konstytucyjny zakazu odliczania w polskim zeznaniu składek zapłaconych za granicą. W jednym podatnicy mają rację – Trybunał rzeczywiście zakwestionował zakaz odliczania w zeznaniach PIT zagranicznych składek ubezpieczeniowych. Jednak podatnicy zapomnieli o ograniczeniu zastosowanym przez Trybunał. Otóż odroczył on termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów ustawy o PIT do 30 listopada 2008 r.

– Wielu podatników uważa, że skoro TK orzekł za niekonstytucyjne przepisy ustawy o PIT, uniemożliwiające odliczenie składek odprowadzonych do innych niż polski systemów ubezpieczeniowych, mogą je w tym roku odliczyć. Jednak tak nie jest, rozliczamy się na starych zasadach – wyjaśnia Agnieszka Derkacz, rzecznik prasowy z Izby Skarbowej w Opolu.

W konsekwencji w rozliczeniu za 2007 rok nie ma możliwości odliczenia składek społecznych i zdrowotnych wpłaconych do innych niż polskich systemów ubezpieczeniowych. Nad zmianą ustawy o PIT w tym zakresie pracuje Ministerstwo Finansów. Takich informacji udzieliła w wywiadzie dla GP wiceminister finansów Elżbieta Chojna-Duch.

Obowiązki podatkowe

Rozliczając dochody zagraniczne, podatnik musi na początek określić, jakiemu obowiązkowi podatkowemu podlega w Polsce. Pracownicy Izby Skarbowej w Opolu przypominają, że istotą nieograniczonego obowiązku podatkowego jest to, że osoby fizyczne, mające miejsce zamieszkania w Polsce, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Zasadę tę stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska.

– W przypadku gdy podatnik uzyskuje dochód z pracy świadczonej poza granicami kraju i tam też przebywa znaczną część roku, zasadne staje się ustalenie jego miejsca zamieszkania, a to celem wskazania czy podatnik w odniesieniu do dochodów osiągniętych w roku podatkowym podlegał w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu i był zobowiązany do złożenia zeznania rocznego – podkreśla Agnieszka Derkacz.

Dodaje, że za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP uważa się osobę fizyczną, która: posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

– Miejsce zamieszkania – jako miejsce rezydencji podatkowej – nie musi pokrywać się z miejscem nawet dłuższego faktycznego przebywania danej osoby poza granicami Polski, jeżeli temu pobytowi nie towarzyszy zamiar stałego pobytu (wyrok NSA z 7 marca 1987 r., sygn. akt III SA 393/87, niepublikowany) – podsumowuje Agnieszka Derkacz.

Rozliczanie składek

Zgodnie z art. 27b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatek dochodowy, obliczony według skali lub zgodnie z zasadami dla liniowego PIT, w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którym mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

– Analiza treści tego przepisu prowadzi do wniosku, że podatnik może odliczyć od podatku wyłącznie kwotę składek na ubezpieczenie zdrowotne, o których mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej. Natomiast nie podlegają odliczeniu składki zapłacone do zagranicznych systemów ubezpieczeniowych – tłumaczą pracownicy opolskiej izby skarbowej.

Wskazują też, że zgodnie z generalną zasadą podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot składek określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń.

– Wspomniany przepis pozwala jedynie na odliczenie od stanowiącego podstawę opodatkowania dochodu uiszczonych w danym roku podatkowym składek określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. ustawy obowiązującej na terytorium Polski. Natomiast podatnicy pracujący za granicą mają obowiązek płacić składki ubezpieczeniowe według systemu ubezpieczeniowego państwa, w którym pracują, a więc na podstawie przepisów obowiązujących na terytorium tego państwa. Składki te nie podlegają jednak odliczeniu od dochodu uzyskanego na terytorium Polski – argumentuje Krzysztof Kandut, kierownik działu PIT w Izbie Skarbowej w Opolu.

Trybunał orzekł na przyszłość

Jak już wspominałam Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne przepisy ustawy o PIT uniemożliwiające odliczenie składek na ubezpieczenie społeczne i składek na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzonych do innych niż polski systemów ubezpieczeniowych, jeżeli nie zostały odliczone w innym niż Polska państwie UE (sygn. akt K 18/06). Jakie znaczenie ma ten wyrok?

Zdaniem specjalistów z Izby Skarbowej w Opolu wyrok TK odnosi się wyłącznie do osób rozliczających się w Polsce z całości uzyskanych dochodów – pochodzących ze źródeł polskich, jak i zagranicznych. Wyrok ten dotyczy podatników, którzy osiągnęli dochody ze źródeł położonych w kraju UE, z którym umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania przewiduje zastosowanie w Polsce metody proporcjonalnego odliczenia, która uniemożliwia dokonanie odliczeń składek opłaconych w innym państwie członkowskim UE (Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Holandia).

– Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów ustawy o PIT do 30 listopada 2008 r. Urzędom skarbowym zgodnie z ustawą o urzędach i izbach skarbowych powierzone zostały do realizacji określone zadania. Jako organy wykonawcze nie mogą działać wbrew przepisom. Zatem do opodatkowania dochodów uzyskanych za granicą oraz do stosowania odliczeń od dochodu i podatku należy stosować obowiązujące przepisy prawa podatkowego – podsumowuje Krzysztof Kandut.

Fiskus skontroluje zeznanie

Wiadomo, że każde zeznanie podatkowe może zostać skontrolowane przez organy podatkowe. Powstaje więc pytanie, co przy dochodach zagranicznych najbardziej zainteresuje fiskusa?

Według ekspertów Izby Skarbowej w Opolu zasady przeliczania przychodów, jak i kosztów wyrażonych w walutach obcych na złotówki sprawiają podatnikom najwięcej problemów. Zagadnienia te będą analizowane przez organy podatkowe w przypadku kontroli zeznania podatkowego. Ponadto organy podatkowe zwrócą uwagę także na to, czy podatnik właściwie zinterpretował przepisy dotyczące metody unikania podwójnego opodatkowania czy odpowiednio zastosował zwolnienie do części przychodów w wysokości odpowiadającej kwocie 30 proc. diety ustalonej dla danego kraju za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku pracy oraz czy podatnik zastosował właściwe dla źródła przychodów koszty uzyskania przychodów.

Ważne!
* Podatnik uzyskujący dochody poza granicami Polski i składający w Polsce zeznanie ma prawo do zastosowania ulg i odliczeń przewidzianych w ustawie o PIT.
* 30 listopada 2008 r. to ostatni dzień obowiązywania zakazu odliczania w polskim PIT zagranicznych składek ubezpieczeniowych.

za: Gazeta Prawna